İngiltere'ye Gıda İhracatı: IPAFFS, Sağlık Sertifikaları ve Prosedürler
İngiltere'ye gıda ihracatında IPAFFS, EHC ve Phyto sertifikaları, BCP süreçleri, risk kategorileri, red nedenleri ve maliyet detayları.
Bu Rehber Size Ne Sağlayacak?
- Pratik, uygulanabilir adımlar ve kontrol listeleri
- Resmi kaynaklara ve güncel mevzuata atıflar
- Her bölümde "Bu sizin için ne anlama geliyor?" açıklamaları
İngiltere'ye Gıda İhracatı: IPAFFS, Sağlık Sertifikaları ve Prosedürler
İngiltere'ye hayvansal ürün, bitki ürünü, kompozit ürün veya yüksek riskli gıda ihraç etmek için tek başına bir gümrük beyannamesi yetmez — sevkiyatın UK sınırına ulaşmadan önce IPAFFS sistemine önceden bildirilmesi ve gerekli Export Health Certificate (EHC) / Phytosanitary Certificate ile birlikte gelmesi gerekir.
Bu rehber, sınır prosedürlerini ve belgelerini kapsar. Etiketleme/standart için Gıda İhracatında UK Standartları'na, kapsamlı süreç için Gıda İhracatı Gereksinimleri'ne bakın.
1. IPAFFS Nedir?
Import of Products, Animals, Food and Feed System (IPAFFS), UK'nin Brexit sonrası TRACES NT'nin yerine geliştirdiği elektronik bildirim sistemidir. DEFRA / APHA tarafından yönetilir ve şu kategorilerdeki sevkiyatların önceden bildirilmesi için kullanılır:
- POAO (Products of Animal Origin) — et, süt ürünleri, balık, bal, yumurta, jelatin
- Live animals (canlı hayvanlar)
- ABPs (Animal By-Products) — gıda dışı hayvansal yan ürünler
- Composite products — hayvansal içeren karma ürünler (pizza, dolma, dondurma, vb.)
- HRFNAO (High-Risk Food and Feed Not of Animal Origin) — örn. Türkiye'den kuru incir, kuru kayısı (aflatoksin riski), bazı baharatlar
- Plants and plant products — taze meyve sebze, tohum, kesme çiçek (fitosanitasyon)
⚠️ Bildirim Süresi
IPAFFS bildirimi sevkiyat UK sınırına gelmeden EN AZ önceden yapılmalı:
- POAO ve canlı hayvan: En az 24 saat önceden (deniz/kara), 4 saat önceden (hava)
- HRFNAO: En az 24 saat önceden
- Bitki ürünleri (high-risk): En az 4 saat önceden
Geç bildirim → sevkiyat BCP'de tutulur, depo ve gecikme ücretleri tahakkuk eder.
2. Kim IPAFFS Bildirimi Yapar?
Bildirim sorumlusu UK importer'dır — yani UK tarafındaki ithalatçı şirket. Türk ihracatçı olarak siz, ithalatçınıza sevkiyat bilgilerini ve gerekli belgeleri zamanında ileterek bu sürecin sağlıklı yürümesini sağlarsınız.
| Rol | Sorumluluk |
|---|---|
| Türk ihracatçı | EHC / Phyto / COI sertifikalarını orijinal halinde teslim eder; sevkiyat verilerini doğru iletir |
| UK ithalatçı (importer) | IPAFFS hesabı açar, CHED (Common Health Entry Document) düzenler, BCP'de hazır bulunur |
| Nakliye firması | Belgelerin sevkiyatla birlikte BCP'ye ulaşmasını sağlar |
| BCP veterineri / inspektörü | Belge ve fiziksel kontrol |
3. Sağlık Sertifikası Tipleri
Export Health Certificate (EHC) — Hayvansal Ürünler
- Türkiye Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yetkili veterineri imzalar
- UK'nin yayımladığı model üzerinde düzenlenir (ürün-spesifik, örn. süt için Model 8350)
- EHC modelleri: gov.uk/government/collections/health-certificates-for-animal-and-animal-product-imports-to-great-britain
- Türkçe + İngilizce iki dilli düzenlenir
Phytosanitary Certificate (Bitki Sağlık Sertifikası)
- Türkiye Bitki Karantina Müdürlükleri düzenler
- IPPC formatına uygun
- Taze meyve/sebze, tohum, ağaç, kesme çiçek için zorunlu
Certificate of Inspection (COI) — Organik Ürünler
- UK tanınan kontrol kuruluşu (ETKO, ECOCERT, CONTROL UNION, vb.) düzenler
- TRACES NT üzerinden elektronik onaylı
Catch Certificate — Balıkçılık Ürünleri
- Yasadışı, raporlanmamış ve düzensiz (IUU) balıkçılığa karşı belge
- Yetkili Türk balıkçılık otoritesi imzalar
4. UK BCP'leri (Border Control Posts)
Türkiye'den gelen sevkiyatlar, ürün tipine ve yetki alanına göre belirli BCP'lerden geçmek zorundadır. Tüm BCP'ler her ürün tipini kabul etmez.
| BCP | Yetki Alanı | Öncelikli Ürünler |
|---|---|---|
| Sevington (Kent) | Kara — Channel Tunnel/Dover hattı | POAO, HRFNAO, bitki ürünleri |
| Felixstowe | Deniz | Konteyner kargo, POAO, HRFNAO |
| Heathrow | Hava | POAO, taze ürün, küçük volume yüksek değer |
| Manchester Airport | Hava | POAO, gıda |
| London Gateway | Deniz | Konteyner, kuru gıda, HRFNAO |
| Tilbury | Deniz | POAO, bitki ürünleri |
Tüm onaylı BCP'ler ve hangi ürünleri kabul ettikleri: gov.uk/government/publications/uk-border-control-posts-animal-and-animal-product-imports
5. Risk Kategorisi ve Kontrol Sıklığı
UK, ürünleri üç risk seviyesinde sınıflandırır. Kontrol sıklığı buna göre değişir:
| Kategori | Belge Kontrol | Kimlik Kontrol | Fiziksel Kontrol | Örnek |
|---|---|---|---|---|
| Low | %100 | %1 | %1 | Konserve, kuru pasta, çoğu sürdürülebilir balık ürünü |
| Medium | %100 | %30 | %1-15 | Süt ürünleri, kompozit ürünler, çoğu et ürünü |
| High | %100 | %100 | %5-30 | Çiğ et, kanatlı, deniz ürünleri, yüksek riskli bitkisel ürünler (aflatoksin riski olan kuru meyveler dahil) |
"Fiziksel kontrol" örneklemli olabilir — her sevkiyat değil. Risk seviyesi geçmiş uyumsuzluk verilerine göre periyodik olarak güncellenir.
6. Adım Adım Süreç
Adım 1: Sevkiyat Öncesi Hazırlık (Türkiye'de)
- Üretim tesisinizin UK tarafından onaylı listede olduğunu doğrulayın (POAO için zorunlu)
- Türk yetkili otoritesinden EHC veya Phyto sertifikası talep edin
- Lab analiz raporları hazırlayın (aflatoksin, ağır metaller, pestisit, mikrobiyolojik)
- Commercial Invoice + Packing List + Bill of Lading hazırlayın
Adım 2: UK İthalatçınız IPAFFS Bildirimi Yapar
- Sevkiyat verileri ile IPAFFS sistemine CHED (Common Health Entry Document) girişi yapar
- CHED-A (canlı hayvan), CHED-P (POAO), CHED-D (HRFNAO), CHED-PP (bitki) tiplerinden uygun olanı seçilir
- Sertifika numaraları, BCP, ETA, ürün miktarı/değer girilir
Adım 3: Sınır Kontrolü (BCP'de)
- Belge kontrol: BCP veterineri / inspektörü sertifikaları ve CHED'i karşılaştırır
- Kimlik kontrol: Sevkiyat içeriği belgeyle eşleşiyor mu (mühür, palet sayısı)
- Fiziksel kontrol: Risk kategorisine göre örnekleme
- Onay: CHED "Authorised for entry" statüsüne döner
Adım 4: Sevkiyat İç Pazara Girer
- Onaylı CHED, gümrük beyannamesinde (CDS) referans alınır
- Gümrük vergisi + VAT ödenir
- Sevkiyat ithalatçının deposuna ulaşır
7. Reddedilmiş Sevkiyatlar: Nedenler
| Red Nedeni | Eylem |
|---|---|
| EHC üzerinde yanlış imza/mühür | Türk yetkilisinden düzeltilmiş sertifika acil talep |
| Sertifika BCP'ye orijinal olarak ulaşmadı | Sevkiyatta orijinal belgeyi zarflama prosedürünü gözden geçirin |
| Aflatoksin / kalıntı limiti aşımı | Sevkiyat geri çevrilir veya imha edilir; gelecek için ön-analiz şart |
| Üretim tesisi UK approved listesinde değil | İhracattan önce DEFRA onayı alın |
| CHED'de sevkiyat verisi sevkiyatla uyumsuz | UK ithalatçınızla bilgi akışını sıkılaştırın |
| Sıcaklık zinciri bozulmuş (soğuk zincir kayıt eksik) | Data logger kullanın, BCP'de sunun |
8. Maliyetler
| Kalem | Yaklaşık Maliyet |
|---|---|
| EHC düzenleme (Türk yetkili) | Ücretsiz veya cüzi (illere göre değişir) |
| BCP belge kontrol | £10-30 (sevkiyat başına) |
| BCP kimlik kontrol | £20-60 |
| BCP fiziksel kontrol (POAO) | £80-300 (örnekleme ölçeğine göre) |
| Lab analiz (sevkiyat başına) | £100-500 (risk paramteresine göre) |
| BCP'de depo / bekletme | £50-150/gün (geç bildirim cezası) |
Resmi ücret tarifesi periyodik olarak güncellenir: gov.uk/government/publications/border-control-post-charges-in-great-britain
9. Pratik İpuçları
✅ Sevkiyat Sorunsuz Geçsin Diye
- UK ithalatçınızla IPAFFS bildirim zaman çizelgesini önceden netleştirin. Yola çıktığında ETA değişebilir — yenilenen ETA'yı 4-24 saat içinde bildirin.
- Belgelerin orijinalleri sevkiyatın içine konulmalı. Üzerine "ORIGINAL EHC ENCLOSED — DO NOT REMOVE" yazılı zarf önerilir.
- Lab analiz raporlarını sertifika öncesi tamamlayın. Bazı yıllarda Türkiye'den aflatoksin nedeniyle artırılmış kontrol uygulanabiliyor — son durum için gov.uk/guidance/imports-of-high-risk-food-and-feed-not-of-animal-origin kontrol edin.
- BCP seçimi nakliye rotasına göre olsun. Yanlış BCP'ye gönderilen sevkiyat geri çevrilir.
- İlk birkaç sevkiyatınızı tecrübeli bir UK gümrük müşaviriyle koordine edin.
10. Resmi Kaynaklar
- IPAFFS giriş: gov.uk/guidance/import-of-products-animals-food-and-feed-system
- EHC modelleri: gov.uk/government/collections/health-certificates-for-animal-and-animal-product-imports-to-great-britain
- UK BCP'leri: gov.uk/government/publications/uk-border-control-posts-animal-and-animal-product-imports
- HRFNAO yüksek riskli ürünler: gov.uk/guidance/imports-of-high-risk-food-and-feed-not-of-animal-origin
- APHA (Animal and Plant Health Agency): gov.uk/government/organisations/animal-and-plant-health-agency
- DEFRA: gov.uk/government/organisations/department-for-environment-food-rural-affairs
- İlgili rehberler: Gıda İhracatı Gereksinimleri | Gıda Standartları & Etiketleme | Gıda & Tarım Sektörü
İlgili İçerikler
UK Pazarı Hakkında Bilgi Edinin
Haftalık bültenimize abone olun ve benzer içerikleri e-postanıza alın.