Gıda İhracatında UK Standartları

Gıda İhracatında UK Standartları: Etiket, Sınıflandırma, Sertifikasyon

İngiltere'ye gıda ihracatı yaparken karşılaşacağınız standartlar, sadece sınır kontrolü (IPAFFS, sağlık sertifikası) ile sınırlı değildir — ürününüzün iç pazara çıkmadan önce uyum sağlaması gereken kapsamlı bir mevzuat dizisi vardır: etiketleme, alerjen bildirimi, sürdürülebilirlik iddiaları, gıda ile temas eden malzemeler, organik sertifikasyon ve daha fazlası.

Bu rehber, standart ve etiketleme tarafına odaklanır. Sınır prosedürleri için IPAFFS ve Sağlık Sertifikaları rehberine, kapsamlı süreç için UK Gıda İhracatı Gereksinimleri rehberine bakın.

1. UK Gıda Mevzuatının Çerçevesi

Brexit sonrası UK, AB'nin gıda mevzuatını "retained EU law" statüsünde kendi hukukuna geçirdi. Bu nedenle çoğu kural pratikte AB ile aynı, ancak uygulayıcı otorite UK ve gelecek değişikliklerde UK kendi yolunu izleyebilir.

Yetkili Kurumlar

Kurum	Sorumluluk
FSA (Food Standards Agency)	İngiltere, Galler, K. İrlanda — gıda güvenliği, hijyen, etiketleme
FSS (Food Standards Scotland)	İskoçya — paralel yetki alanı
DEFRA	Tarım ve canlı hayvan ürünleri, organik, sürdürülebilirlik politikası
Trading Standards (yerel)	Etiket uyumsuzluğu, sahtekarlık denetimi
APHA	Animal & Plant Health Agency — IPAFFS ve BCP
HMRC	Gümrük beyannamesi, tarife, VAT

2. Etiketleme Zorunlulukları (Food Information Regulations)

UK gıda etiketleme kuralları Food Information (Wales/Scotland/NI/England) Regulations 2014 ile düzenlenir — AB'nin 1169/2011 sayılı yönetmeliğinin UK versiyonu. Etiketinizin İngilizce olması ve aşağıdaki bilgileri içermesi zorunludur:

Zorunlu Etiket Unsurları

1. Ürünün satış adı — açıklayıcı olmalı (örn. "Kuru İncir" yerine "Sun-dried Turkish Figs")
2. İçindekiler listesi — ağırlıkça azalan sırada, en az 2 mm yükseklikte
3. Alerjenler — koyu renk veya farklı font ile vurgulanmış şekilde (14 alerjen, aşağıda)
4. Net miktar — gram/litre olarak
5. Son tüketim tarihi — "Use by" (yüksek riskli) veya "Best before" (düşük riskli)
6. Saklama koşulları — soğukta tutma, kuru yerde saklama
7. FBO (Food Business Operator) adı ve adresi — UK içinde sorumlu işletme (ithalatçı / distribütör veya UK temsilcisi)
8. Menşe ülkesi — "Product of Turkey" gibi
9. Kullanım talimatı (gerekirse) — pişirme süresi, hazırlama
10. Nutrition declaration — 100g/100ml başına enerji ve 6 ana besin (yağ, doymuş yağ, karbonhidrat, şeker, protein, tuz)
11. Alkol oranı (içecekler için, %1.2 üzerinde)

3. Beslenme Tablosu (Nutrition Declaration)

Standart format örneği (100g başına):

Typical Values    Per 100g
Energy            1845 kJ / 440 kcal
Fat               18.0 g
  of which saturates  2.5 g
Carbohydrate      62.0 g
  of which sugars     46.0 g
Protein           5.5 g
Salt              0.05 g

İsteğe bağlı olarak: lifler, mono- ve poly-doymamış yağlar, polioller, nişasta, vitamin ve mineraller (Annex XIII'te listelenenler) eklenebilir.

Front-of-pack: Traffic Light (Tavsiye)

UK'nin renkli (kırmızı/sarı/yeşil) trafik ışığı etiketi zorunlu değil, ancak süpermarketler büyük çoğunlukla talep eder. Tesco, Sainsbury's, M&S kendi marka anlaşmalarında bunu sözleşme şartı yapar.

4. Sürdürülebilirlik ve Sağlık İddiaları

İddia Kategorileri

• Nutrition claims — "low fat", "high protein", "source of fibre" (Reg. (EC) 1924/2006 retained)
• Health claims — sadece UK'de onaylı listede yer alanlar kullanılabilir
• Sürdürülebilirlik / etik: Rainforest Alliance, Fairtrade, RSPO gibi etiketler — sertifika dosyası gerekli
• Vegan / vejetaryen — Vegan Society veya benzeri tanınmış kurum sertifikası önerilir; "trace amounts" konusu üretici dosyasında belgelenmelidir

Yasaklanan İddialar

• "Hastalık önler" / "tedavi eder" tarzı tıbbi iddialar (medicines mevzuatına girer)
• Çocuk gelişimi iddiaları — ek izin gerekir
• "Naturally sugar-free" → eğer "added sugar yok" demek istiyorsanız "no added sugar" doğru ifade

5. Gıda ile Temas Eden Malzemeler (Food Contact Materials)

Türk ihracatçılar genelde bu konuyu atlar: gıdayla temas eden ambalaj malzemeleri (plastik, cam, metal, kağıt, mürekkep) de düzenlemeye tabidir.

• Mevzuat: Materials and Articles in Contact with Food (England) Regulations 2012 — AB 1935/2004'ün retained versiyonu
• Plastikler: Plastics (EU) 10/2011 — retained. Migrasyon limitleri için Annex I'e bakın
• Belgeler: Declaration of Compliance (DoC) — ambalaj tedarikçinizden istenir ve sevkiyatta hazır olmalı
• UKCA değil: Gıda ambalajı için UKCA İşareti gerekmez — sertifika bazlı uyum yeterlidir

6. Organik Sertifikasyon

Brexit sonrası UK'nin organik tanınma sistemi:

Durum	Geçerlilik
AB organik sertifikası	UK'de geçerli (geçici tanınma, süresi periyodik gözden geçirilir)
Türkiye'de düzenlenmiş organik sertifikası	UK tanınan kontrol kuruluşu tarafından verilmesi şartıyla geçerli
UK organik logosu	UK Control Body kullanılarak yenilenebilir

UK tarafından tanınan organik kontrol kuruluşları (UK Control Bodies) listesi: gov.uk/guidance/list-of-uk-approved-organic-control-bodies

Türkiye'den UK'ye Organik Sevkiyat

• Türkiye'deki sertifikasyon, UK tarafından "equivalent" olarak listelenmiş kontrol kuruluşundan olmalı (ETKO, CERES, CONTROL UNION, ECOCERT gibi).
• Her sevkiyat için Certificate of Inspection (COI) elektronik olarak TRACES NT sisteminde düzenlenmeli.
• UK ithalatçı ürünü kabul ederken COI'yi BCP'de doğrulayacak.

7. Sektörel Özellikler

Kuru Meyveler ve Sert Kabuklu

• Aflatoksin limitleri sıkı denetlenir (B1 + B2 + G1 + G2 toplam: 4-10 µg/kg max)
• Sülfit kullanıyorsanız etiketle vurgulamak zorunlu
• Test sertifikası (sevkiyat başına) BCP'de talep edilir

Zeytinyağı

• Sınıflandırma kategorisi (Extra Virgin / Virgin / Refined) IOC standartlarına uygun olmalı
• Coğrafi işaret talebi varsa UK GI register'a kayıt gerekir
• Şişe etiketi: hasat yılı, menşe ülke, asitlik (extra virgin için max %0.8)

İşlenmiş Et ve Süt Ürünleri (POAO)

• UK'nin onayladığı işletme listesinde yer almak zorunlu (approved establishment)
• Veterinary health certificate her sevkiyatta
• Detay: IPAFFS rehberimiz

Baharat ve Otlar

• Pestisit kalıntıları (MRLs) — UK retained Reg. 396/2005
• Mikrobiyolojik kriterler — Salmonella negatif, Bacillus cereus eşik altında
• Işınlama (irradiation) kullandıysanız etiketle belirtilmeli ve UK'de onaylı tesis olmalı

8. Tipik Uyumsuzluk Hataları ve Sonuçları

Hata	Sonuç	Önleyici Önlem
Alerjenleri vurgulamamak	Trading Standards para cezası (£5,000+), ürün geri çekme	Etiket tasarımında alerjenleri koyu/farklı renk yapın
Beslenme tablosunda yanlış değer	FSA uyarısı, raf çekme	Akredite laboratuvar analizine dayanın (TS EN ISO 17025)
"FBO" adresinin Türkiye olarak gösterilmesi	Pazardan çekme	UK ithalatçı/distribütör adı zorunlu — Türkiye adresi tek başına yeterli değil
"Use by" yerine "Best before" yazmak (yüksek riskli ürünlerde)	FSA enforcement, satışın durdurulması	Risk değerlendirmesi yapın, soğuk zincir gerektiren ürünlerde "Use by"
Yanlış health claim	£10,000 üzeri ceza riski	Sadece UK Health Claims Register'daki ifadeleri kullanın
Türkçe etiket üzerinde küçük punto İngilizce	Etiket reddedilir	Tüm zorunlu bilgi İngilizce; Türkçe ek bilgi olarak eklenebilir

9. Pratik Uyum Yol Haritası

10. Resmi Kaynaklar

• FSA (Food Standards Agency): food.gov.uk
• UK Food Information Regulations: legislation.gov.uk - 2014/1855
• Health Claims Register: gov.uk/government/publications/great-britain-nutrition-and-health-claims-nhc-register
• UK Organic Control Bodies: gov.uk/guidance/list-of-uk-approved-organic-control-bodies
• Food Contact Materials (FCM): food.gov.uk/business-guidance/food-contact-materials
• Trading Standards (yerel): tradingstandards.uk
• İlgili rehberler: Gıda İhracatı Gereksinimleri | IPAFFS ve Sağlık Sertifikaları | Gıda & Tarım Sektörü