UK Gıda İhracatı Gereksinimleri: IPAFFS, Sağlık Sertifikaları ve SPS Kontrolleri

UK Gıda İhracatı: Kapsamlı Rehber

İngiltere, Brexit sonrası gıda ithalatı için yeni kontrol sistemleri uygulamaya koydu. Bu rehber, Türk gıda ihracatçılarının UK pazarına giriş için bilmesi gereken tüm gereksinimleri açıklıyor.

1. Gıda Kategorileri ve Gereksinimler

Kategori 1: Hayvansal Ürünler (POAO)

Products of Animal Origin - En sıkı kontroller:

• Et ve et ürünleri
• Süt ve süt ürünleri
• Balık ve deniz ürünleri
• Yumurta ve yumurta ürünleri
• Bal

Gereksinimler:

Gereksinim	Açıklama
EHC (Export Health Certificate)	Resmi veteriner tarafından düzenlenen sağlık sertifikası
IPAFFS Kaydı	UK'ye varıştan en az 24 saat önce
BCP Kontrolü	Border Control Post'ta fiziksel kontrol
Onaylı Tesis	UK tarafından onaylı üretim tesisi listesinde olmalı

Kategori 2: Yüksek Riskli Bitkisel Ürünler (HRFNAO)

High Risk Food Not of Animal Origin:

• Fındık ve yer fıstığı (aflatoksin riski)
• Bazı baharatlar
• Kurutulmuş meyveler (kuru üzüm, kuru incir)
• Bazı yaprak sebzeler

Gereksinimler:

• Resmi sertifika (ülke sertifikası veya özel model)
• IPAFFS bildirimi
• Laboratuvar analiz raporu (bazı ürünler)
• BCP kontrolü (örnekleme)

Kategori 3: Düşük Riskli Bitkisel Ürünler

• İşlenmiş gıdalar (konserve, reçel vb.)
• Tahıllar ve unlar
• Bitkisel yağlar
• Şekerlemeler

Gereksinimler:

• Gümrük beyannamesi
• UK gıda mevzuatına uygun etiketleme
• Genel gıda hijyen standartları

2. IPAFFS Sistemi

Import of Products, Animals, Food and Feed System - UK'nin yeni ithalat kontrol sistemi.

IPAFFS Bildirimi Gerektiren Ürünler

• Tüm hayvansal ürünler (POAO)
• Yüksek riskli bitkisel ürünler (HRFNAO)
• Canlı hayvanlar
• Organik ürünler

IPAFFS Kayıt Süreci

1. UK alıcısı/temsilcisi IPAFFS'a kayıt olur
2. Sevkiyattan en az 24 saat önce bildirim yapılır
3. Sağlık sertifikası bilgileri sisteme girilir
4. Unique Notification Number (UNN) alınır
5. Gümrük beyanında UNN referans verilir

IPAFFS Web Sitesi

IPAFFS Guidance - GOV.UK

3. Sağlık Sertifikaları

Export Health Certificate (EHC)

Hayvansal ürünler için zorunlu resmi sertifika:

Ürün	Sertifika Modeli	Düzenleyen
Bal	Model 8360/2019	Resmi Veteriner
Süt ürünleri	Model 8433/2019	Resmi Veteriner
Balık (insan tüketimi)	Model Fishery	Resmi Veteriner
İşlenmiş et	Composite model	Resmi Veteriner

EHC Nasıl Alınır?

1. Tarım ve Orman Bakanlığı İl Müdürlüğü'ne başvuru
2. Ürün analiz raporları (laboratuvar)
3. Tesis onay belgesi
4. Resmi veteriner kontrolü
5. EHC düzenlenmesi ve mühürleme

Phytosanitary Certificate (Bitki Sağlık Sertifikası)

Taze meyve-sebze için:

• Tarım ve Orman Bakanlığı düzenler
• Zararlı organizma kontrolü
• Sevkiyattan önce inceleme

4. UK Gıda Etiketleme Kuralları

UK pazarında satılacak gıda ürünlerinin İngilizce etiketlemesi zorunludur:

Zorunlu Bilgiler

• Ürün adı: Yasal veya tanımlayıcı ad
• İçindekiler listesi: Azalan sıraya göre
• Alerjen uyarıları: 14 ana alerjen vurgulanmalı
• Net miktar: g, kg, ml, L cinsinden
• Son kullanma tarihi: "Best before" veya "Use by"
• Saklama koşulları: Gerekirse
• Menşe ülke: Belirli ürünlerde zorunlu
• UK içi sorumlu firma: Ad ve adres
• Besin değerleri tablosu: 100g/100ml başına

Besin Değerleri Tablosu Formatı

Besin	100g başına
Energy (Enerji)	kJ / kcal
Fat (Yağ)	g
- of which saturates (doymuş)	g
Carbohydrate (Karbonhidrat)	g
- of which sugars (şeker)	g
Protein	g
Salt (Tuz)	g

5. Sınır Kontrolleri (BCP)

Border Control Post - Hayvansal ürünlerin kontrol edildiği tesisler:

UK'deki Başlıca BCP'ler

• Dover
• Eurotunnel Folkestone
• Sevington (Ashford)
• Holyhead
• Portsmouth
• Felixstowe

Kontrol Türleri ve Ücretler

Kontrol Türü	Açıklama	Ücret (2025)
Belge Kontrolü	EHC ve diğer belgelerin incelenmesi	£5-20
Kimlik Kontrolü	Ürün-belge eşleşmesi	Dahil
Fiziksel Kontrol	Ürün muayenesi, sıcaklık kontrolü	£29-187
Laboratuvar Testi	Örnekleme ve analiz	£100-500+

Kontrol Oranları (Risk Bazlı)

Her ürün için farklı kontrol oranları uygulanır:

• Yüksek risk: %30 fiziksel kontrol
• Orta risk: %15 fiziksel kontrol
• Düşük risk: %2-5 fiziksel kontrol

6. Türkiye'nin Onaylı Ülke Statüsü

Türkiye, birçok hayvansal ürün için UK onaylı üçüncü ülke listesindedir:

Onaylı Ürün Kategorileri

• ✅ Bal ve arı ürünleri
• ✅ Balık ve su ürünleri
• ✅ Süt ürünleri (pastörize)
• ✅ Yumurta ürünleri
• ⚠️ Taze et (sınırlı)

Onaylı Tesis Listesi

İhracat yapacak tesisler UK tarafından onaylanmış olmalı:

• Tarım Bakanlığı tarafından denetlenen tesisler
• UK Veterinary Border Inspection Service onayı
• Liste: UK Approved Establishments

7. Pratik Checklist

8. Sık Karşılaşılan Sorunlar

Sevkiyat Reddi Nedenleri

1. EHC eksik veya hatalı
2. IPAFFS bildirimi yapılmamış
3. Sıcaklık ihlali (soğuk zincir)
4. Etiketleme uyumsuzluğu
5. Tesis onaysız
6. Laboratuvar testi başarısız

Red Durumunda

• Ürün re-export edilir veya imha edilir
• Masraflar ithalatçıya aittir
• Gelecek sevkiyatlar yüksek riske alınabilir