Kuzey İrlanda'da EUDR Zorunluluğu: Türk İhracatçılar Ne Yapmalı?

Ne Oldu?

Avrupa Birliği'nin ormansızlaşmasız ürünlere ilişkin düzenlemesi (EUDR), Kuzey İrlanda'da yürürlüğe girecek ve mevcut Avrupa Kereste Tüzüğü'nün (EUTR) yerini alacak. Ancak önemli bir ayrım söz konusu: EUDR, Büyük Britanya'yı — yani İngiltere, İskoçya ve Galler'i — kapsamamaktadır. Bu durum, Birleşik Krallık içinde coğrafi açıdan ikili bir uygulama alanı ortaya çıkarmaktadır.

Kuzey İrlanda'yı pazar olarak kullanan, oraya ürün taşıyan ya da oradan ihracat yapan tüm işletmelerin EUDR kapsamındaki yükümlülükleri yerine getirmesi gerekecek. Söz konusu düzenleme; sığır, kakao, kahve, palmiye yağı, soya, odun ve bunlardan elde edilen ürünler gibi belirli emtia ve türev ürünleri kapsamaktadır.

Bu gelişme, özellikle Windsor Çerçevesi kapsamındaki Kuzey İrlanda'nın AB tek pazarı kurallarına tabi olmaya devam etmesinin doğal bir yansımasıdır. Büyük Britanya için ise İngiltere'nin kendi ulusal ormansızlaşma düzenlemesi geçerliliğini korumaktadır.

Detaylar

İngiliz hükümeti tarafından yayımlanan rehbere göre uygulamanın temel unsurları şu şekilde özetlenebilir:

• Kapsam dışı bölge: EUDR, İngiltere, İskoçya ve Galler'de uygulanmayacak; yalnızca Kuzey İrlanda bu düzenlemeye tabi olacak.
• Kapsama giren ürünler: Sığır eti ve türevleri, kakao, kahve, palmiye yağı, soya, odun ve ahşap bazlı ürünler ile kauçuk gibi emtialar EUDR kapsamındadır.
• Temel yükümlülük: İşletmeler, ürünlerinin ormansızlaşmaya yol açmadığını ve yürürlükteki mevzuata uygun olduğunu kanıtlayan durum tespiti (due diligence) belgelerini hazırlamak zorundadır.
• Piyasaya sürme yasağı: Düzenleme gerekliliklerini karşılamayan ürünler Kuzey İrlanda pazarına sürülemez, bu bölgeden ihraç edilemez ve buraya taşınamaz.

[Editör notu: Kaynakta yalnızca kısmi metin mevcut olduğundan EUDR'nin Kuzey İrlanda'da tam uygulama tarihi, geçiş süreleri ve ceza mekanizmaları bu makalede belirtilememektedir. Güncel tarih ve yaptırım bilgileri için İngiliz hükümeti rehberinin tam metni incelenmelidir.]

Türk İhracatçılar İçin Ne Anlama Geliyor?

Türkiye'den Birleşik Krallık'a ihracat yapan işletmeler için bu düzenleme, hedef pazara göre farklı kuralların geçerli olduğu karmaşık bir yapı ortaya koymaktadır. İngiltere ana karasına —yani Londra, Manchester, Birmingham gibi şehirlere— ürün gönderen ihracatçılar İngiliz ulusal mevzuatına tabi olurken; Kuzey İrlanda'yı hedefleyenler veya ürünlerini bu bölge üzerinden aktaranlar AB'nin EUDR standartlarını karşılamak zorunda kalacaktır.

Bu durum özellikle şu sektörlerdeki Türk ihracatçıları doğrudan ilgilendirmektedir:

• Ahşap ve mobilya sektörü: Orman kaynaklı hammadde kullanan Türk mobilya ve kereste ihracatçıları için ormansızlaşma belgesi zorunluluğu kritik bir gereklilik haline gelmektedir.
• Gıda ve tarım ürünleri: Kakao, kahve, soya bazlı ürünler veya palmiye yağı içeren gıda ürünleri ihraç eden işletmeler tedarik zinciri izlenebilirliğini belgelemek durumundadır.
• Kauçuk ve türev ürünler: Bu kategoride Kuzey İrlanda'ya satış yapan firmalar da düzenleme kapsamına girmektedir.

Türkiye'nin coğrafi konumu ve tedarik zincirleri göz önünde bulundurulduğunda, özellikle Güneydoğu Asya, Latin Amerika veya Afrika'dan hammadde temin eden Türk işletmelerinin tedarikçilerinden köken belgesi ve ormansızlaşmama taahhüdü talep etmesi gerekecektir.

Sıradaki Adımlar

• Kuzey İrlanda'yı hedefleyen ürün portföyünüzü gözden geçirin ve EUDR kapsamına giren ürünleri belirleyin.
• Tedarik zincirinizde hammadde kaynaklarını haritalandırın; ormansızlaşmaya yol açmadığını kanıtlayan belgeler toplayın.
• Tedarikçilerinizden coğrafi koordinat bazlı ürün köken belgesi (geolocation data) talep edin; EUDR bu bilgiyi zorunlu kılmaktadır.
• İhracatlarınızın Kuzey İrlanda mı yoksa Büyük Britanya mı hedeflediğini netleştirin; her iki bölge için farklı uyum süreçleri işletmeniz gerekebilir.
• Lojistik ortaklarınızla koordineli biçimde, ürünlerinizin Kuzey İrlanda üzerinden transit geçip geçmediğini kontrol edin.
• İngiliz hükümetinin güncel rehberini düzenli olarak takip edin; uygulama tarihleri ve teknik detaylar değişebilir. [Editör notu: Resmi uygulama takvimi için gov.uk rehberinin tam versiyonu incelenmelidir.]

Kaynak

Bu haber Www.gov.uk kaynağından derlenmiştir. Yayın tarihi: 17.07.2026.