UK-Türkiye Serbest Ticaret Anlaşması: Tercihli Tarifeler ve Menşe Kuralları
FTA kapsamında tercihli tarife oranları, menşe kuralları, A.TR ve EUR.1 belgeleri ve anlaşmanın sağladığı avantajlar.
Bu Rehber Size Ne Sağlayacak?
- Pratik, uygulanabilir adımlar ve kontrol listeleri
- Resmi kaynaklara ve güncel mevzuata atıflar
- Her bölümde "Bu sizin için ne anlama geliyor?" açıklamaları
UK-Türkiye Serbest Ticaret Anlaşması
29 Aralık 2020'de imzalanan UK-Türkiye Serbest Ticaret Anlaşması (STA), Brexit sonrası iki ülke arasındaki ticari ilişkilerin devamlılığını sağlamaktadır. Bu rehber, anlaşmanın Türk ihracatçılara sağladığı avantajları detaylandırmaktadır.
1. Anlaşmanın Kapsamı
Kapsanan Ürün Grupları
| Sektör | Kapsam | Tercihli Tarife |
|---|---|---|
| Sanayi Ürünleri | Tamamı | %0 |
| Tekstil ve Hazır Giyim | Tamamı | %0 |
| Otomotiv ve Parçaları | Tamamı | %0 |
| Demir-Çelik | Tamamı | %0 |
| Tarım Ürünleri | Kısmen | İndirimli/Kota |
| İşlenmiş Tarım | Çoğunluğu | %0 veya indirimli |
Anlaşma Dışı Ürünler
- Bazı hassas tarım ürünleri (kota sistemi)
- Kömür ve çelik (ECSC ürünleri ayrı protokol)
- Hizmet ticareti (ayrı müzakere konusu)
2. Tercihli Tarife Avantajları
Sanayi Ürünlerinde Tasarruf
| Ürün | HS Kodu | MFN Oranı | STA Oranı | Tasarruf |
|---|---|---|---|---|
| Pamuklu t-shirt | 6109 | %12 | %0 | %12 |
| Havlu | 6302 | %12 | %0 | %12 |
| Otomobil parçası | 8708 | %4.5 | %0 | %4.5 |
| Elektrikli motor | 8501 | %2.7 | %0 | %2.7 |
| Mobilya | 9403 | %5.6 | %0 | %5.6 |
| Seramik karo | 6907 | %4.5 | %0 | %4.5 |
Tarım Ürünlerinde Kotalar
Bazı tarım ürünleri için tercihli kota sistemi uygulanmaktadır:
- Domates salçası: Yıllık 3,500 ton (%0 tarife)
- Fındık: Yıllık kota (indirimli tarife)
- Üzüm: Mevsimsel kotalar
3. Menşe Kuralları
Tercihli tarifeden yararlanmak için ürünün Türkiye menşeli olması veya yeterli işlem görmüş olması gerekir.
Menşe Belirleme Kriterleri
A. Tamamen Elde Edilmiş Ürünler
Türkiye'de tamamen üretilen veya elde edilen ürünler:
- Türkiye'de yetiştirilen tarım ürünleri
- Türkiye'de doğan ve yetiştirilen hayvanlar
- Türkiye'de çıkarılan madenler
- Türkiye'de üretim artıklarından elde edilen ürünler
B. Yeterli İşlem Görmüş Ürünler
Üçüncü ülke girdisi kullanılarak Türkiye'de üretilen ürünler için:
| Kriter | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
| Tarife Değişikliği | HS kodu 4 hane düzeyinde değişmeli | Kumaştan (52) gömlek (62) üretimi |
| Katma Değer | Belirli oranda yerel katma değer | Ex-works fiyatın %40-60'ı |
| Spesifik İşlem | Ürüne özel belirlenen işlem | Tekstilde dokuma işlemi |
Yetersiz İşlemler (Menşe Kazandırmayan)
- Basit ambalajlama
- Etiketleme veya işaretleme
- Basit montaj
- Yıkama, temizleme
- Boyama (tekstil hariç)
- Parçalara ayırma
4. Gerekli Belgeler
A.TR Dolaşım Belgesi
Sanayi ürünleri için tercihli tarife talep etmede kullanılır:
- Düzenleyen: Ticaret Odaları
- Geçerlilik: 4 ay
- Format: Standart A.TR formu
A.TR Başvuru Belgeleri
- Ticari fatura
- Çeki listesi
- Gümrük beyannamesi
- Menşe şahadetnamesi (gerekirse)
- Tedarikçi beyanı (ithal girdi varsa)
EUR.1 Dolaşım Belgesi
Tarım ürünleri ve ECSC ürünleri için kullanılır:
- Düzenleyen: Gümrük idareleri
- Geçerlilik: 4 ay
- Menşe beyanı: Daha detaylı dokümantasyon gerekir
Fatura Beyanı
6,000 Euro altı sevkiyatlar için ihracatçının fatura üzerine yazacağı beyan:
"The exporter of the products covered by this document declares that, except where otherwise clearly indicated, these products are of Turkish preferential origin."
5. Kümülasyon Kuralları
AB menşeli girdiler Türk menşeli sayılabilir (diagonal cumulation):
- AB'den ithal edilen kumaş, Türkiye'de dikilen gömleğe Türk menşei kazandırır
- Pan-Euro-Med kümülasyon sistemi kapsamında
Kümülasyon Şartları
- AB ülkesinden A.TR veya EUR.1 ile gelmiş olmalı
- Türkiye'de yeterli işlem görmeli
- UK gümrüğüne Türkiye menşei beyan edilmeli
6. Pratik Uygulama Adımları
Adım 1: Ürün Menşeini Belirleyin
- Tamamen Türkiye'de üretildi mi?
- İthal girdi kullanıldıysa, menşe kuralını karşılıyor mu?
- Tedarikçi beyanlarını toplayın
Adım 2: Uygun Belgeyi Seçin
- Sanayi ürünü: A.TR
- Tarım ürünü: EUR.1
- Küçük sevkiyat: Fatura beyanı
Adım 3: Belge Başvurusu
- Ticaret odasına A.TR başvurusu
- Gümrük idaresine EUR.1 başvurusu
- Online sistemler: MEDOS (A.TR)
Adım 4: UK Alıcınızı Bilgilendirin
- Tercihli tarife talep etmesi gerektiğini belirtin
- Dolaşım belgesini sevkiyat belgeleri ile gönderin
- UK gümrük beyanında tercihli menşe kodunu kullanmalı
7. Sonradan Kontrol ve Cezalar
UK gümrük yetkilileri menşe beyanlarını sonradan kontrol edebilir:
- İhracatçıya 10 ay içinde soru gelebilir
- Yanıt süresi 3-6 ay
- Kanıtlayamama durumunda: tercihli tarife geri alınır + ceza
Saklanması Gereken Belgeler
- Tedarikçi faturaları ve beyanları
- Üretim kayıtları
- İthalat gümrük beyannameleri
- Kalite kontrol belgeleri
- Saklama süresi: Minimum 5 yıl
Faydalı Kaynaklar
İlgili İçerikler
UK Pazarı Hakkında Bilgi Edinin
Haftalık bültenimize abone olun ve benzer içerikleri e-postanıza alın.