UK EORI Numarası Rehberi: Başvuru, Süreç ve Sık Sorulan Sorular

UK EORI Numarası Rehberi: Başvuru, Süreç ve Sık Sorulan Sorular

Bu rehber, EORI başvuru sürecinin tüm aşamalarını — başvuru reddi nedenleri, GB ve XI EORI arasındaki farklar, CDS entegrasyonu, AEO etkileşimi ve özel durumlar — ihracat departmanları ve gümrük müşavirleri için detaylı şekilde ele alır. Başlangıç düzeyinde EORI bilgisi için UK EORI Numarası Nasıl Alınır? rehberini okuyun.

1. EORI Tipleri: GB, XI ve EU Ayrımı

Brexit sonrası UK ile AB arasında EORI sistemleri tamamen ayrılmıştır. Doğru EORI'yi seçmek, gümrük süreçlerinin sorunsuz işlemesi için kritiktir.

GB EORI

• Great Britain (İngiltere, Galler, İskoçya) için.
• Format: GB + 12 haneli numara (genelde VAT no + "000" eki).
• HMRC tarafından verilir.
• UK gümrüklerinde tüm beyannameler bu numara ile yapılır.

XI EORI

• Kuzey İrlanda için. Windsor Framework çerçevesinde hem UK hem de EU gümrük kurallarına paralel uyum sağlar.
• Format: XI + 12 haneli numara.
• Aynı GB EORI başvuru formunda "do you trade with Northern Ireland?" sorusuna evet diyerek aynı anda alınır.
• NI'ye giren mallarda hem GB hem XI EORI gerekebilir.

EU EORI

• AB üye ülkelerinden birinden alınır (örn. Almanya, Hollanda, Polonya).
• Format: ülke kodu + ulusal vergi numarası tabanlı kod.
• AB içinde tek EORI tüm üye devletlerde geçerli.
• UK'de geçerli değil.

2. Başvuru Süreci: Adım Adım Detay

Adım 1: Başvuru Türünü Belirleyin

Başvuran	Form	İlave Belge
UK VAT kayıtlı şirket	Otomatik form, online	VAT numarası
UK VAT kayıtsız UK şirketi	Manuel form	Companies House numarası
UK dışı (Türkiye dahil) şirket	Manuel form, "non-established trader"	Yerel tüzel kişilik belgeleri
Şahıs / serbest meslek	Manuel form	Vergi numarası, kimlik

Adım 2: HMRC Tarafından Bekleme Süreleri

• Otomatik onay: UK VAT kayıtlı şirketler için anında.
• Manuel inceleme: Türkiye gibi non-EU firmalardan başvurular 3-5 iş günü.
• Ek kontrol durumu: Şüpheli adres, daha önce reddedilmiş başvuru, sanksiyon listelerinde ad araştırması gibi durumlarda 10 iş gününe kadar uzayabilir.

Adım 3: HMRC İletişim Yöntemleri

Başvurudan sonra HMRC sizinle:

• E-posta ile (kayıtlı adrese);
• Government Gateway "secure messages" üzerinden;
• Bazı durumlarda fiziksel posta ile (UK dışı şirketler için nadir).

3. Başvuru Reddi: Nedenler ve İtiraz

Başvurular nadiren reddedilir ama olduğunda sebep genelde şunlardan biridir:

Red Nedeni	Açıklama	Çözüm
Eksik veya uyumsuz şirket bilgisi	Türkiye'deki kayıtlarla başvurudaki bilgi farklı	Ticaret Sicil Gazetesindeki tam unvanı kullanın, yeniden başvurun
Aynı şirket için zaten EORI mevcut	Sistem aynı vergi numarasına ikinci EORI vermez	Eski numaranızı gov.uk/check-eori-number'dan sorgulayın
Sanksiyon listesi ad araştırması	Yöneticilerinizden biri UK / OFSI / OFAC listesinde	HMRC ile direkt iletişime geçin: [email protected]
Yanlış başvuru kategorisi	UK ile ticaret yapmama beyanı varken EORI talep edilmiş	Faaliyet alanı doğru beyan edilerek tekrar başvurun
Yetersiz adres bilgisi	Mahalle / posta kodu eksik	İngilizce karakterlerle tam adresi tekrar girin

İtiraz / Yeniden Başvuru

HMRC red kararına resmi itiraz yolu yoktur — reddedilen başvuruyu düzeltilmiş bilgilerle tekrar yapmanız beklenir. 3 ardışık ret durumunda [email protected] üzerinden bir vaka numarası istenmesi tavsiye edilir.

4. EORI ile CDS Entegrasyonu

Customs Declaration Service (CDS), UK'nin gümrük beyannamesi sistemidir. CHIEF sisteminin yerini almıştır.

• EORI alır almaz CDS hesabınız otomatik aktive edilmez — ayrı bir abonelik gerekir.
• Başvuru: gov.uk/guidance/get-access-to-the-customs-declaration-service
• Aktivasyon süresi: 24-48 saat.
• Gümrük müşaviri kullanıyorsanız onun CDS hesabından beyanname verilir; sizin direkt erişiminize gerek yok.

CDS İçinde EORI Rolleri

Rol	EORI Kimde Olmalı?
Importer of Record	İthalatçı şirket — mal sahibi
Exporter	İhracatçı (UK'den çıkış için)
Declarant	Gümrük müşaviri / kendi beyan
Representative	Direct: müşavir adına; Indirect: birlikte sorumlu

5. AEO ile İlişki

Authorised Economic Operator (AEO) statüsü, UK gümrüklerinde öncelikli işlem ve indirimli denetim sağlar. AEO'ya başvurmadan önce mutlaka EORI'niz olmalıdır:

• AEO başvurusu EORI'ye bağlanır — başvuruda EORI alanı zorunludur.
• AEO-C (Customs simplifications) ve AEO-S (Security & safety) iki ayrı statü.
• Türkiye'de YYS (Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü) olan şirketler için UK AEO mütekabil tanınma sağlanmamıştır — başvuru yeniden yapılmalıdır.
• Detay: gov.uk/guidance/authorised-economic-operator-certification

6. EORI Bilgilerinin Güncellenmesi

Şirket bilgilerinizdeki değişiklikleri HMRC'ye 30 gün içinde bildirmeniz beklenir:

Değişiklik	İşlem
Şirket adresi	Government Gateway → "Update EORI details"
Ticari unvan	Aynı yer, ilgili form
VAT numarası eklenmesi	HMRC otomatik bağlar; manuel bildirim gerekirse [email protected]
Tüzel kişiliğin değişmesi (devir, birleşme)	Yeni EORI başvurusu gerekir — eski EORI kapatılır
Şirket kapatma	Online iptal başvurusu

7. Özel Durumlar

Geçici İthalat (ATA Karne, fuar, demo)

• EORI yine de gerekli.
• ATA Carnet kullanımı, EORI ihtiyacını ortadan kaldırmaz — kart numarası beyanname içine eklenir.

Numune ve Hediye Sevkiyatı

• £135 altında değer ticari numune değilse EORI gerekmeyebilir — ancak ticari nitelikli numune (potansiyel siparişe yol açacak) bu istisnaya girmez.
• Pratikte: tüm B2B numuneler için EORI ile gönderin.

E-ticaret (Amazon UK, eBay, Shopify)

• FBA kullanıyorsanız Amazon UK depolarına mal göndermek üzere GB EORI zorunlu.
• Detay için: İngiltere'ye E-ticaret ile İhracat rehberimiz.

Transit (UK'den AB'ye)

• Common Transit Convention (CTC) kapsamında UK transitleri için GB EORI yeterli; varış AB ülkesinde ek EORI gerekebilir.
• NCTS (New Computerised Transit System) ile beyanname yapılır.

8. EORI Doğrulama

UK ithalatçınızın size verdiği EORI'nin geçerliliğini doğrulamak için:

• UK Check EORI: gov.uk/check-eori-number
• EU EOS Database: EU EORI Validation (AB)

Önemli: Sistemde "valid" çıkması, EORI sahibinin solvent veya aktif olduğunu garanti etmez — sadece numaranın gerçek olduğunu gösterir.

9. Sık Sorulan Sorular (Gelişmiş)

Aynı şirket için birden fazla GB EORI alabilir miyim?

Hayır, bir tüzel kişiliğe sadece bir GB EORI verilir. Farklı şubeleriniz veya iş kollarınız varsa hepsi aynı EORI altında işlem görür.

Hangi durumlarda EORI iptal edilir?

HMRC tarafından otomatik iptal nedenleri: 3 yıl üst üste hiç beyanname verilmemesi, şirketin tasfiyesi, sanksiyon tedbirleri. Manuel iptal: işletme sahibinin talebi.

EORI'nin elektronik imzaya bağlanması gerekli mi?

Hayır. Ancak CDS'te beyanname gönderimi için elektronik imza ve secure messaging gerekir.

Türkiye'deki YYS belgem UK'de geçerli mi?

Hayır. UK'nin AEO programı YYS ile karşılıklı tanıma anlaşmasına sahip değildir. Ayrı başvuru gerekir.

EORI işlemleri için ücretli aracılar kullanmalı mıyım?

Başvurunun kendisi ücretsiz ve basittir; aracı ücreti ödemenize gerek yok. Ancak çoklu yetki alanı (GB + XI + EU) gerektiren karmaşık durumlarda profesyonel destek faydalı olabilir.

10. Resmi Kaynaklar

• EORI başvuru ve bilgi: gov.uk/eori
• EORI doğrulama: gov.uk/check-eori-number
• CDS (Customs Declaration Service): gov.uk/guidance/get-access-to-the-customs-declaration-service
• AEO: gov.uk/guidance/authorised-economic-operator-certification
• HMRC EORI iletişim: [email protected]
• UK Trade Tariff (HS lookup): trade-tariff.service.gov.uk